|
19-06-2006 - WAT ALS
Het is weer de maand van het spannende boek. De ‘echte’ literatuur en het kinderboek, die krijgen een week toegewezen, maar de thriller is al jaren zo hip dat er een hele maand aan gewijd wordt. Stellig weerspiegelt deze toegemeten tijd de voorkeur van de lezers, trouwens, ook de mijne. Terwijl literaire recensenten alleen nog maar enthousiast lijken te kunnen worden over romans die nergens over gaan – als ik een enkele keer literaire bijlages doorploeg komt steeds de gedachte in me op: gelukkig, weer een boek dat ik niet hoef te lezen – mag de thriller zomaar een plot hebben en wordt de schrijver zelfs een wijdlopige of irritante stijl vergeven als hij maar een boeiend verhaal vertelt. Steeds weer sta ik bijvoorbeeld versteld hoe bijvoorbeeld in de Detective- en Thrillergids schrijvers als Raymond Chandler met vele sterren gaan strijken.
Maar dit geheel terzijde. Er zijn een paar schrijvers die gewoon doen waar ze voor betaald worden: hun fantasie in werking zetten en die in puntgaaf proza op papier werpen, en die toch genegeerd worden door de recensenten (en ik geloof ook door de lezers, tegenwoordig). Het zijn de schrijvers van het ‘wat als’. Wat als de volgende stap in de evolutie er niet één zou die mensen fysiek fitter for survival maakte, maar sociaal of moreel? Wat als de Dag des Oordeels zich morgen precies zoals in Openbaringen zou afspelen in het kleine plaatsje Rijssen? Wat als je niet alleen je organen kon verkopen maar ook je herinneringen? Wat als je talent kon vangen in een flesje en wat als er geen mannen en vrouwen meer zouden bestaan maar alleen nog mensen? Bij gebrek aan een naam om op dit genre te plakken zijn deze schrijvers achteloos ondergebracht in het hokje ‘science fiction’ en daarmee, met al die vervelende beschrijvers van al snel achterhaalde technische wonderen en ongeloofwaardige aliens, gedoemd tot vergetelheid. Okee, films als Star Trek en Star Wars doen het best aardig, maar worden, en terecht, toch niet direct beschouwd als meer dan vermaak.
Er zijn twee ‘wat als’-schrijvers waarvan ik het geluk heb gehad ze te ontdekken – mogelijk zijn er meer – in wier achtbanen van de fantasie ik me van jongs af aan graag liet meevoeren, en wier oneliners nog altijd bij me opkomen bij toepasselijke gelegenheden: onze eigen Belcampo en de Amerikaanse Theodore Sturgeon, de eerste al een tijdje dood en de tweede blijkbaar zo obscuur dat ik zojuist op internet heb moeten opzoeken of hij nog leeft. Niet dus. Ik leer op deze site ook dat er zelfs een Wet van Sturgeon bestaat, die hij formuleerde in antwoord op de vraag of niet 90% van alle science fiction crap was: 90% of everything is crap. Het zij hierbij gezegd dat deze twee heren dan kennelijk tot de overige 10% behoren.
Gepost door: betty op 19-06-2006 om 09:35
Klik hier om de 82 reactie(s) te bekijken.
|
|
15-06-2006 - RIJK EN BEROEMD
Natuurlijk heb ook ik als kind op de vraag wat ik wilde worden geantwoord: rijk en beroemd. Het is er geen van beide ooit van gekomen. Dat ik niet beroemd ben, dat vind ik wel een beetje jammer en eigenlijk ook niet helemaal terecht, maar dat terzijde. Dat ik nooit rijk ben geworden, daar blijk ik niet zo erg mee te zitten. Ik kan me niet meer zo goed voorstellen wat ik me voor voorstelling bij rijkdom heb gemaakt. De dingen die rijke mensen bezitten, daar geef ik eigenlijk weinig om. Auto’s? Een jacht? Een stadsappartement en een tweede woning in Italië? 100 paar schoenen en designer jeans? Een facelift en een liposuctie? Ach. Met een fiets, een huurverdiepinkje, een volkstuin, één paar rode puma’s, een Wibrabroek en een pot Nivea valt ook te leven. Er zijn periodes in mijn leven geweest dat ik rijkdom definieerde als: een huis zonder nat wasgoed over de stoelleuningen, en op dit moment heb ik de neiging om te zeggen: rijk zijn is een brug in mijn mond kunnen laten zetten zonder een schuld te hoeven maken. Geld maakt niet gelukkig, maar geen geld ook niet.
Het moet al een poosje zijn dat ik rijkdom definieer als: genoeg. Al heel lang heb ik precies genoeg uren gewerkt om brood op de plank te houden. Van wat ik niet verdiende heb ik de grootste luxe gekocht die ik ken: tijd, het meest schaarse goed in die enge drukdrukdruksamenleving waarin ik leef. Hoeveel ik er nog van krijg, dat weet ik natuurlijk niet. Maar ik heb genoeg. Ik ben rijk.
Gepost door: betty op 15-06-2006 om 08:04
Klik hier om de 80 reactie(s) te bekijken.
|
|
13-06-2006 - SUMMER IN THE CITY
Eerlijk is eerlijk, ik had van juni, zoals elk jaar, niets anders verwacht dan gestaag vallende regen en ik moet toegeven dat ze zich met deze hittegolf goed gerevancheerd heeft. Wat hittegolf, zegt de weervrouw op het journaal, dit is nog he-le-maal niks, het is maar een klein voorbodetje van wat ons over enige decennia te wachten staat. Dan gaan we zomers tegemoet waarin het kwik (als dat er dan nog is) geregeld zal stijgen tot boven de 40 graden.
Jammer dat ik er dan vermoedelijk niet meer bij zal zijn, als ik al niet onder de koele aarde lig zal ik mijn laatste dagen in een airconditioned verzorgingshuis slijten.
Jammer, niet omdat ik nu zo erg gek ben op hitte maar omdat ik zie hoe mijn medemensen zich onder deze omstandigheden gaan gedragen: het is of de film van het dagelijks leven wat langzamer wordt afgedraaid. De versnelling van de fietsers die het stoplicht op oranje zien springen blijft uit, dan wachten we maar even, zie je ze denken. Werknemers wier baas kennelijk geen investering in airco heeft willen doen zie ik op tijden waarop hun lunchpauze al lang afgelopen had moeten zijn met hun colbertje naast zich en opgerolde mouwen op een bankje zitten, likkend aan een raketje, hun blikken lui hechtend aan de passerende middenrifjes die evenmin haast lijken te hebben zich weer achter hun computers te gaan verschansen. Vanuit de file ramen van auto’s die ook nog geen airco hebben hoor ik reggae, raï, Borsato, hiphop. Iemand heeft een opblaaszwembad op een stoep gezet. Blote peuters spetteren erin rond, hun moeders koelen hun voeten. Een Turks gezin in ’t gras drinkt fris uit blik. Een groep scholieren zit met hun leraar in het gras, boeken liggen open, een zak toffees gaat rond.
Zomerdagen dwingen tot onthaasten. Zal global warming als gunstig neveneffect hebben dat de ratrace zich gaat vertragen tot schildpaddenwandeling?
Gepost door: betty op 13-06-2006 om 06:57
Klik hier om de 73 reactie(s) te bekijken.
|
|
12-06-2006 - HET STOUTSTOELTJE
Als een imam in een interview beweert dat een man zijn vrouw best een tik mag geven als ze ongehoorzaam is, dan staat – terecht – heel Nederland op zijn achterste benen. Als een professor in de jeugdpsychologie in een lezing beweert dat je een kind best een corrigerende tik mag geven, dan knikt heel Nederland instemmend. Met dezelfde instemming wordt gekeken naar hippe opvoedprogramma’s waarin kinderen gedresseerd worden tot gehoorzame gezinsleden. Ik hoor vriendinnen die absoluut niet kunnen velen dat hun partner de baas over ze speelt zonder enige reserve tegen hun eigen kind zeggen: “Ãk ben hier de baas.â€?
Als ik er wat van zeg krijg ik ten antwoord: kinderen hebben behoefte aan grenzen en duidelijkheid. Dat ontken ik niet. Ik voeg er alleen aan toe dat álle mensen behoefte hebben aan grenzen en duidelijkheid. In die t.v.-gezinnen, waar het zo evident scheef gaat met het opvoeden dat er een nanny voor nodig schijnt te zijn om in te grijpen, zijn het meestal de ouders die vaag en onbegrensd zijn. De symptomen daarvan los je misschien op met het van buitenaf aanbrengen van een strikte structuur.
Ik stel me nu een programma voor waarin relatieproblemen tussen volwassen mensen op dezelfde wijze ‘opgelost’ zouden worden: de ferme relatietherapeut hangt een lange lijst op de koelkast met de taken die een brave partner dagelijks dient te vervullen. Het stel dat zich daaraan conformeert zal mogelijk nadien minder ruzie hebben. Er zullen echter maar weinig stellen zijn die iets zien in een dergelijke van buitenaf opgelegde orde: we willen immers onze eigen, unieke orde scheppen en dat kan alleen maar als je met elkaar communiceert. En niet alleen op de daarvoor door een buitenstaander opgelegde tijdstippen.
Ja, maar kinderen kunnen nog niet zo communiceren, zal de pedagoog tegenwerpen. Juist. Kinderen kunnen niet op een ‘volwassen’ manier communiceren. Dan lijkt het toch logisch dat ouders leren luisteren naar de manier waarop kinderen dat wél kunnen en ook dóen. Een baby die helemaal nog geen taal heeft kan alleen maar huilen en we hebben langzamerhand door dat niet ingaan op deze schreeuw om aandacht net zo’n ernstige verwaarlozing is als het kind niet te eten geven als het daarom vraagt. Hoe komt het dan dat we op zekere dag het schreeuwen van onze kinderen, of het ‘stoute’ gedrag, beschouwen als ‘niets anders dan aandacht vragen’, en dat ons antwoord daarop niet, zoals bij de baby, is: die aandacht ook géven, maar: ‘negeren’, het op een ‘stout-stoeltje’ zetten en op het daarop door ons vastgestelde tijdstip van het kind een excuus eisen, terwijl wÃj eigenlijk zouden moeten zeggen: sorry, maar ik kon het even niet opbrengen om je de aandacht te geven waarom je vroeg?
Wie, zoals de nanny’s in de hippe opvoedprogramma’s, het vragen om aandacht zo stelselmatig negeert zal het althans door de nanny begeerde resultaat bereiken dat het kind afleert om erom te vragen. Het kind zal leren dat zijn behoeftes blijkbaar niet gerechtvaardigd zijn, dat je maar moet afwachten wat je toegeworpen wordt, op een tijd dat het die ander beter schikt. Het kind zal leren een gehoorzame en brave volwassene te worden, die net zoals de meeste grote mensen in deze samenleving het contact met zijn eigen behoeften al lang kwijt is. Het zal een volwassene worden die het afwijzen van de behoeften van zijn eigen kinderen als de normaalste zaak van de wereld gaat zien. Zijn grenzen zijn de grenzen die van buitenaf zijn opgelegd. Zijn orde is een schijnorde. Hij zal voor zijn eigen kinderen ook wel weer een nanny moeten inroepen.
Gepost door: betty op 12-06-2006 om 07:01
Klik hier om de 71 reactie(s) te bekijken.
|
|
07-06-2006 - TOEN WIJ UIT ROTTERDAM VERTROKKEN
Daar ging hij, mijn zoon. De Parksluizen gingen open en het kleine sleepbootje trok de drie nog kleinere zeilvletjes die grote, brede Maas op, snel verdwijnend uit het zicht van de ouders op de kade die nog snel met hun elektronische cameraatjes dat beeld probeerden te vangen.
Het was niet voor het eerst dat ik mijn zoon uitzwaaide voor een kamp, niet het eerste moment dat ik hem los liet in een wereld waarin mijn rol hooguit marginaal was – er zijn altijd wel zulke momenten, het begint al op de dag dat je je baby voor het eerst achter moet laten op de crèche en waarbij je zelf harder huilt dan hij; de dag dat hij alleen zelf op dat kleine rotfietsje het drukke stadsverkeer doorgaat is weer zo’n moment, de dag dat je een huissleutel voor hem laat bijmaken en maar vertrouwen moet in zijn oordeel over wie hij al dan niet in huis kan laten als je er zelf niet bij bent.
Wel voor het eerst dat ik het zo beleefde als een echt afscheid. Grootbrengen is loslaten.
Gepost door: betty op 07-06-2006 om 09:04
Klik hier om de 81 reactie(s) te bekijken.
|
|
06-06-2006 - GIJ ZULT GEZOND LEVEN
Een jaar of honderd geleden was het voor elke Nederlander volledig vanzelfsprekend om gelovig te zijn. Zou men in die tijd gevraagd hebben: wat bént u? dan zou men niet tot antwoord krijgen ‘weegschaal’ of ‘waterman’, maar: katholiek, of gereformeerd. Er kon gekijfd worden over de beste manier om God te dienen, en er wérd dan ook ruimschoots gekijfd, maar dat God bestond, dat was buiten kijf.
Sinds de meesten onzer tegenwoordig geen hiernamaals meer hebben om naar uit te kijken, is het zaak met eenzelfde ijver het eeuwige leven op aarde na te streven. De alomtegenwoordigheid van de Heer is vervangen door die van de Gezondheid. Niemand zal op de vraag wat het belangrijkste in het leven is, iets anders durven antwoorden dan: gezondheid. Wie waagt het nog de Dogma’s in twijfel te trekken? Gij Zult Ontbijten. Gij Zult Sporten. Gij Zult een BMI van onder de 20 hebben. Gij Zult een bloeddruk hebben van 120/80. Gij Zult met mate genieten (die kon zó overgenomen worden van de oude godsdiensten).
Ongelovigen worden door velen met woede, door velen met meelij aangekeken: ze weten vast niet beter, en er wordt veel geld gestoken in het bekeren van deze heidenen door hen ongevraagd te overladen met voorlichtingsspotjes en brochures. Dieetboeken en handleidingen voor de nieuwste sporthype doen de schappen in de boekhandel doorzakken gelijk de tractaten in een vorige eeuw.
Over het uiteindelijke resultaat van gelovigheid kon men in het verleden in het duister tasten; men ging dood en kon de achterblijvers op aarde dan niet meer vertellen of het streven de hemel te bereiken het gewenste resultaat had opgeleverd. De religie van nu heeft een zekerder, maar niet minder frustrerend eindresultaat. Men gaat uiteindelijk toch dood, en de meesten door een akelige ziekte te krijgen die zich van het heilzaamste dieet of het hevigste sporten niets aantrekt, al proberen de gezondheidspriesters zeker de hartpatient en het aidsslachtoffer, maar ook de kankerpatient nog wel wat eigen schuld in de schoenen te schuiven.
Gepost door: betty op 06-06-2006 om 09:05
Klik hier om de 81 reactie(s) te bekijken.
|
|
05-06-2006 - MEISJESHANDDOEK
Mijn kind was nog een kleuter toen hij op zekere dag heel sip thuiskwam: “die handdoek neem ik nooit meer mee naar gym!� zei hij verontwaardigd. Ik stopte de pastelgroene handdoek in de wasmachine en antwoordde: “hoezo dan niet, wat is er mis mee?�
“Dat is een meidenhanddoek!�
Even sloeg de hele feministische golf weer door me heen. Rolpatronen doorbreken zouden we, onze zonen poppen geven en onze dochters autootjes. Al snel moesten we constateren dat sommige dingen toch blijkbaar niet van opvoeding afhingen, maar domweg in de genen zaten. Dochters van moeders die ik nooit anders dan in een spijkerbroek had gezien barstten in tranen uit als ze niet dat roze kanten rokje aan mochten. Zonen weigerden te zingen (laat staan te dansen) omdat dat voor meisjes was. Zelfs met de kleur van je gymhanddoek kun je gepest worden.
Als de kinderen gaan puberen wordt het nog een graadje erger: elke zweem van stoerheid wordt door meisjes, elke zweem van zachtheid door jongens krampachtig vermeden. Als meisje uit je je behoefte aan fysiek contact door je vriendinnen om de hals te vallen, als jongen door je vrienden te stompen en speelse trappen te geven. ‘Homo’ wordt als scheldwoord gebruikt. Niet elke jongen staat zo sterk in zijn schoenen dat hij, zoals een klasgenoot van mijn zoon, zonder enige gêne met een roze Eastpack en lila haar rond durft te lopen. Het feit dat hij het durft wordt dan overigens ook wél weer stoer gevonden.
Misschien is het niet zo’n wonder dat tieners zich vastklampen aan hun gender-identiteit. Als je puber bent lijkt immers alles onzeker, je weet nog totaal niet wat je bent en wie je bent. Het enige waarvan je zeker kunt zijn is: ik ben een jongen, of: ik ben een meisje.
Gepost door: betty op 05-06-2006 om 08:38
Klik hier om de 99 reactie(s) te bekijken.
|
|
02-06-2006 - JUNITREURNIS
Juni heet dan wel de zomermaand, maar gedraagt zich daar zelden naar. Heel dikwijls geeft mei van die veelbelovende dagen waarop je in je mouwloze topje, of zelfs, als je daar het figuur voor hebt, in je bikini op het gras kunt liggen, waarna de belofte weer snel wordt ingetrokken. In juni laat je het wel uit je hoofd in het gras te gaan liggen tenzij je gesteld bent op een modderbad. In juni regent het. Aldoor, en vaak trekt die depressie ook door juli heen en begint de echte zomer pas in augustus. Toegegeven, die houdt het dan ook vaak tot diep in oktober vol.
De weelde van mei, de blauwwitte wolk die elke voorbijganger oh’s en ah’s ontlokt, vergrauwt als de vergeetmenieten uitbloeien. Het kost dagen voor al die verdorde planten uit de grond getrokken (en uitgeschud, voor volgend jaar) zijn, en nog eens dagen voor het zevenblad dat daar dus ook weer tussen gegroeid blijkt te zijn, uitgerukt is. Opeens is de tuin dan kaal, veel kaler dan je in herinnering had. Opeens blijken allerlei andere monoculturen hun kans te hebben gegrepen. Het is dat hosta een gerespecteerde plant is, anders zou ik het gerust onkruid noemen, zo woekert hij in mijn tuin. Zolang-ie niet bloeit is er ook eigenlijk niets aan al dat saaie groene blad, vind ik. De mooie monarda’s worden aan het zicht onttrokken door de brutaal optrekkende ooievaarsbekken. Korenbloemen en guldenroedes staan zich slonzig uit te zaaien. De klimroos krijgt luis en de slakken knagen aan de stokroos. Aalbessen en aardbeien kleumen groen aan hun takjes. De basilicum lijkt me toe te roepen: mag ik alsjeblieft terug in de vensterbank? Het grasveld wordt een klaverveld, mijn graspad een modderpad. Zomermaand, het mocht wat.
Gepost door: betty op 02-06-2006 om 07:07
Klik hier om de 55 reactie(s) te bekijken.
|
|
02-06-2006 - LIEFJES, LIEDJES, LEERPLICHT
De hoofdpersoon in het prachtboek De duisternis van dansvloeren vraagt zich op zekere dag hardop, in de 6VWO-klas waaraan hij lesgeeft, af waar hij eigenlijk mee bezig is. Het antwoord komt snel: parels voor de zwijnen gooien, meneer. Het is waar, bedenkt hij zich, kinderen in de tienerleeftijd hebben zo veel boeiender dingen te doen dan schoolkennis vergaren: zichzelf vinden en vrienden en liefjes en liedjes. En bijbaantjes, zou je er nog aan toe kunnen voegen.
Ooit heeft men bedacht dat de puberteit de ideale leeftijd zou moeten zijn om school te gaan, ondanks de overvloedige bewijzen van het tegendeel. Van vrijwel iedere leerkracht kun je horen hoe veel plezieriger het is voor een klas volwassenen, zelfs ouderen, te staan en hoe veel sneller die leren, ondanks de baan en het gezin die naast hun opleiding hun aandacht vragen en ondanks hun wellicht minder snel werkend brein. Zij hébben zichzelf, de vrienden, de liefjes en de liedjes al gevonden, en meestal ook de baan waaraan zij zich al lerend zo snel mogelijk willen ontworstelen.
Ook ikzelf heb schoolgaan alleen maar verdragen omdat daar mijn vrienden waren. Het was voor mij werkelijk een openbaring toen ik, pas vele jaren na het halen van het diploma, ontdekte dat leren echt leuk kon zijn. Toen ook ontdekte ik pas het nut ervan; ik vrees dat je gewoon aan den lijve moet ervaren dat je zonder iets geleerd te hebben nooit (leuk) werk krijgt. Het lijkt mij wel een optie om de leerplicht na de leeftijd van 12 te veranderen in een leerrecht, te gebruiken wanneer men daar echt aan toe is. En daar komt men vanzelf wel aan toe na een aantal jaren de baantjes verricht te hebben die toch domweg ook gedaan moeten worden: vakken vullen, achter de kassa zitten, tomaten plukken, babysitten, post bezorgen, callcenteren.
Gepost door: betty op 02-06-2006 om 07:05
Klik hier om de 66 reactie(s) te bekijken.
|
|
30-05-2006 - TROETELEN OF PESTEN
Wat is het beste, troetelen of pesten? Die kwestie kwam onlangs weer eens aan de orde in het vermakelijke programma Myth Busters. Vijf groepen erwtenplantjes werden opgevoed in verschillende stijlen: tegen de eerste groep werd vriendelijk gesproken, tegen de tweede gescholden, in één van de kasjes werd constant klassieke muziek gedraaid, in een andere heavy metal en de vijfde groep ten slotte kreeg helemaal niets te horen. Tot ieders verrassing deed de heavy-metalgroep het het beste.
Nu zegt mij dat nog niet zo veel. Okee, érwten moet je dus bij heavy metal opkweken, maar who cares about erwten, ik houd veel meer van tomaten en de ervaring heeft mij geleerd dat onder omstandigheden waar de een bij gedijt, de ander lijdt.
Zo krijg je je clematis alleen als je hem genadeloos snoeit in uitbundige bloei, maar haal datzelfde niet uit bij je hortensia, want dan houdt hij het voorgoed voor gezien.
Ik heb een vriendin die ervan overtuigd is dat je talent alleen maar boven de grond krijgt door het er af en toe in te stampen. Toegegeven, voor sommigen werkt dat zo, hun reactie op vernedering is: ik zal jou eens even laten zien wie ik ben. Het meer timide talent zal echter zijn kop nooit meer boven het maaiveld uitsteken, dat gelooft het onmiddellijk als een ander zegt dat hij niets voorstelt.
Troetelen of pesten? Misschien eerst gewoon goed kijken wat er per individueel geval nodig is. In geen geval over één kam scheren, lijkt mij, maar doe in elk geval Ãets. Het overtuigendste resultaat van het erwtenexperiment was, dat de groep die (althans auditief) verwaarloosd werd, het het slechtste deed van allemaal.
Gepost door: betty op 30-05-2006 om 06:53
Klik hier om de 102 reactie(s) te bekijken.
|
|
|
